Drewno pod stopami

Drewno pod stopami

Człowiek powinien zawsze żyć w symbiozie z naturą. Natura była, jest i będzie nieodzownym czynnikiem prawidłowego funkcjonowania każdego organizmu. To przecież z niej tak naprawdę człowiek się wywodzi i w niej ma swoje korzenie. Dlatego szczególnie w dzisiejszych czasach, w świecie pełnym zgiełku, pośpiechu i automatyzacji, w świecie zabieganego społeczeństwa, każdy potrzebuje się wyciszyć, zwolnić i zrelaksować. Najłatwiej jest o to właśnie w otoczeniu natury. Może właśnie dlatego tak popularne jest zastosowanie naturalnych produktów w miejscach, gdzie najczęściej przebywamy, czyli w naszych domach i mieszkaniach. Znajdujące się w naszym otoczeniu elementy drewna, kamienia i roślin sprawiają że w danym miejscu czujemy się dobrze. Spośród tych naturalnych elementów najwięcej ciepła nadaje otoczeniu właśnie naturalne drewno. Dlatego drewniane podłogi, drzwi i okna były, są i będą zawsze modne pomimo nieustannie zmieniającej się mody i pomimo ciągłych poszukiwań projektantów i architektów. Jednym z dominujących elementów mających wpływ na wygląd wnętrza mieszkania jest podłoga. To ona w znacznej mierze stanowi o charakterze i stylu pomieszczeń a przez to decyduje o tym jak czujemy się w danym wnętrzu. Dlatego tak popularne są podłogi drewniane, które to poniżej postaraliśmy się Państwu nieco lepiej przybliżyć.

Obecnie na rynku znajduje się bardzo wiele rodzajów podłóg drewnianych wykonanych z wielu gatunków drewna, w różnych technologiach, różniących się od siebie wyglądem, właściwościami i oczywiście cenami.

Obecnie do najpopularniejszych podłóg drewnianych należą:

- podłogi z litego drewna w których wyróżniamy: tradycyjny parkiet, lite deski podłogowe oraz tzw. podłogi przemysłowe (zwane również Avangard lub industrialne)

- podłogi wielowarstwowe wykończone z warstwą wierzchnią drewna szlachetnego o grubości powyżej 3 mm do których zaliczają się parkiety dwuwarstwowe oraz trójwarstwowe zwane również panelami drewnianymi. Do podłóg drewnianych nie zalicza się podłóg które nie mogą podlegać renowacji przez szlifowanie i ponowne lakierowanie bądź olejowanie np. paneli laminowanych oraz fornirowanych na płycie HDF, MDF, LDF i wiórowej. Są to podłogi drewnopochodne jednorazowe.

Podłogi z litego drewna

W dalszym ciągu do najpopularniejszych podłóg należą tradycyjne podłogi lite przyklejane do podłoża. Należy je potem oczywiście cyklinować oraz wykończyć wg. uznania, czyli lakierować, woskować bądź olejować. Występują one w wielu rodzajach i wymiarach. Najczęściej spotykane to:

- parkiety, czyli elementy o szerokości 5-7cm oraz długości do 60cm

- deski podłogowe, czyli elementy o szerokości powyżej 8cm (najczęściej występują w szerokości 9 oraz 12cm oraz długości od 45 do 200cm)

- podłogi Avangard zwane również przemysłowymi lub industrialnymi, czyli elementy o szerokości 1,5-2,5cm i długości 20-30cm.

Wśród parkietów i desek podłogowych oprócz rodzimego dębu, buka i jesionu, a ostatnio także akacji, bardzo duża popularnością cieszą się gatunki egzotyczne. Ich ceny są obecnie bardzo zbliżone do cen gatunków krajowych, a bywa że są nawet niższe jeśli porównujemy zbliżony rozmiar i klasę drewna. Natomiast ich zaletą oprócz aspektów estetycznych jest w większości przypadków wyższa twardość i mniejszy tzw. współczynnik skurczu. Warto pamiętać, że podłogi z drewna litego mają wiele zalet. Przede wszystkim ich cechą jest długa żywotność (możliwość wielokrotnego odnawiania-cyklinowania). W gatunkach egzotycznych, gdzie twardość bywa większa od dębu o nawet 50% w zależności od intensywności użytkowania żywotność może sięgać nawet do kilkuset lat.

Parkiety lite dają nam również większe możliwości kompozycji. Można je układać na wiele sposobów np. na tzw. mijankę (deskę pokładową), jodełkę, kwadraty i wiele innych wzorów, a także wykonywać różnego rodzaju, intarsje, bordiury i łączyć z innymi materiałami ceramicznymi, stalowymi i tworzywami.

Coraz częściej ze względów estetycznych, użytkowych i ekonomicznych stosowane są parkiety „Avangard", czyli tak zwane przemysłówki. Występują one w tych samych grubościach co deski podłogowe (14/15mm), aczkolwiek ze względu, iż nie mają pióro-wpustu to można je cyklinować praktycznie w całej grubości. Dzięki temu ich żywotność jest nawet dwu krotnie większa niż innych materiałów podłogowych. Dlatego materiał ten dosyć powszechnie stosowany jest w restauracjach, dyskotekach czy innych miejscach o dużym natężeniu ruchu.

Podłogi wielowarstwowe

Podłogi warstwowo klejone, wykończone, czyli tzw. drewniane panele podłogowe dzielą się na podłogi dwuwarstwowe służące do przyklejania do podłoża, oraz podłogi trójwarstwowe które zwykle montuje się na pływająco, ale również mogą być klejone do podłoża. Ich główną zaletą jest bardzo szybki montaż. Spowodowane jest to tym, iż są już polakierowane, więc odpada cały proces cyklinowania i lakierowania. Co więcej, koszt ułożenia oraz potrzebnej chemii jest niższy niż w przypadku podłóg litych. Podłogi warstwowe ze względu na swoja konstrukcje klejenia krzyżowego są stabilniejsze od podłóg z litego drewna, dlatego często polecane są na ogrzewanie podłogowe. Minusem podłóg trójwarstwowych montowanych na pływająco jest ich akustyka (dźwięk stukania podczas chodzenia). Klejenie ich do podłoża pozwala zlikwidować charakterystyczne dla paneli stukanie. Podłogi warstwowe w zależności od metody montażu, stopnia zużycia oraz użytego sprzętu mogą podlegać jedno lub nawet kilkukrotnej renowacji ale ich trwałość/żywotność jest mniejsza od podłóg litych.

Podłogi trójwarstwowe maja najczęściej min 14mm grubości, szerokość powyżej 100-250mm i długości 1200-2200mm. Na warstwie wierzchniej najczęściej znajdują się 2 lub 3 rzędy klepek ułożonych na mijankę. Podłogi te mogą posiadać tradycyjny pióro wczep lub system łączenia bezklejowego na zatrzask. Najczęściej montowane są na pływająco pianke, korek, płyte LDF ale można je także kleić do podłoża.

Podłogi dwuwarstwowe to produkt pośredni między wielowarstwowymi i parkietami litymi i mogą być montowane wyłącznie poprzez klejenie do podłoża, a więc nie występuje w nich problem stukania, a podobnie jak podłogi wielowarstwowe sa dosyć stabilne. Najczęściej maja grubość 10-12mm i szerokość 7-9cm oraz długość 40-100cm i na warstwie wierzchniej posiadają jedną klepkę.

Na warstwę licową podłóg warstwowych używane są podobne gatunki drewna jak przy podłogach litych. Ich cena jest często niższa niż litych odpowiedników ze względu na niewielki udział szlachetnego drewna w całej grubości panela, gdyż dolne warstwy zrobione są z drewna niskiej jakości.

Ze względu na ciekawą estetykę podłóg wykonanych z egzotycznych gatunków drewna i coraz szerszą ich dostępność, klienci często zadają sobie pytanie czy drewno egzotyczne sprawdza się w naszej strefie klimatycznej? Niestety w tym temacie panuje na rynku dosyć duża dezinformacja a nawet powielane sa nieprawdziwe informacje dotyczące właściwości tych gatunków. O tym, czy drewno będzie się sprawdzać jako materiał podłogowy w głównym stopniu świadczy jego twardość oraz stabilność. Twardość jest pochodną gęstości drewna i dane nt. gęstości poszczególnych gatunków sa łatwo dostępne nie tylko w fachowych materiałach naukowych ale także dosyć łatwo osiągalne w internecie. Kurczliwość tj. podatność na zmiany liniowych rozmiarów drewna (jego objętości) na skutek zmian wilgotności powietrza. To także powszechnie dostępne dane charakterystyczne dla każdego gatunku drewna wyznaczane naukowo poprzez bardzo nieskomplikowane badania. Analizując te dane można powiedzieć że większość gatunków egzotycznych (ale nie wszystkie) powszechnie używanych do produkcji podłóg ma większą twardości oraz mniejszą kurczliwość niż krajowe gatunki drewna. Takie gatunki jak np. Merbau, Teak, Iroko, czy Doussie mają mniejszy wspólczynnik skurczu (będą się mniej „rozsychać" ) nawet niż Dąb Europejski, który w obiegowej opinii postrzegany jest za jeden z najstabilniejszych gatunków. Podobnie do dębowych „pracują"(kurczą się i pęcznieją) podłogi z: Jatoby, Lapacho czy Tauari. Niektóre gatunki „pracują" w podobnym stopniu jak Buk np.: Badi i Kempas.

W takim razie można byłoby zastanowić się nad pytaniem dlaczego niekiedy możemy spotkać się z obiegową opinią że gatunki egzotyczne nie sprawdzaja się najlepiej w naszych warunkach klimatyczych?

Spowodowane jest to kilkoma czynnikami. Jednym z nich jest używanie produktów i technologii montażu nie dostosowanych do ich rozmiarów oraz właściwości. Podłogi egzotyczne występują najczęściej w większych rozmiarach niż parkiety krajowe a także ich drewno ma większą gęstość co potencjalnie powoduje większe naprężenia w drewnie podczas jego użytkowania. W związku z tym podłoże jak również użyty klej pod te podłogi powinny być mocniejsze niż do gatunków krajowych. Z tego samego powodu beton powinien być, równy i spójny a także dobrze zagruntowany profesjonalnym środkiem gruntującym, a użyty klej z grupy o najwyższych parametrach wytrzymałościowych tzn. poliuretanowy dwuskładnikowy. Wytrzymałość betonu musi być bezwzględnie zbadana przed montażem przez parkieciarza i w razie wątpliwości poprawiona.

Gatunki egzotyczne w swoim składzie posiadają wiele substancji garbnikowych, barwnikowych, oleistych a także przeciwutleniaczy, co czyni je wyjątkowymi pod względem wyglądu, ale obliguje do zastosowania się do pewnych zaleceń. Dlatego nie zawsze grunty i lakiery używane do dębu będą sprawdzać się przy tych gatunkach. W celu uniknięcia problemów z lakierowaniem zaleca się używanie gruntów odcinających lub wykonywanie próby lakierowania przed przystąpieniem do zasadniczej operacji.

Co zatem wybrać na naszą podłogę?

Pierwszym kryterium przy doborze powinien być Państwa gust. Wybrane drewno powinno się Państwu po prostu podobać pod względem estetycznym. Należy pamiętać, iż podłoga jest największym meblem w Państwa domach i decyduje o charakterze pomieszczeń, więc to do niej należy dobierać pozostałe elementy wyposażenia. Na tle dostępnych na rynku gatunków ciekawie wypadają wspomniane materiały egzotyczne gdyż drewna te występują w wielu kolorach i odcieniach, ich słój jest zróżnicowany a oglądany pod różnym kątem mieni się.

Kolejny aspekt, na który należy zwrócić uwagę to miejsce w którym chcemy ułożyć to drewno. Jeżeli będzie to miejsce o dużym natężeniu ruchu lub intensywnym użytkowaniu np. korytarz czy salon to w takie miejsce należy wybierać podłogi o wysokiej gęstości/twardości. Można także zastosować tam podłogę z dużej ilości elementów, np. Avangard. Wielość elementów pozwoli niejako „ukryć" wizualnie ewentualne uszkodzenia i zabrudzenia. Podczas wyboru należy także wziąć pod uwagę aspekt kurczliwości poszczególnych gatunków drewna. Jeśli bardzo nie lubimy szczelinek pojawiających się w parkiecie w czasie niskiej wilgotności powietrza, a więc zimą, to powinniśmy zdecydowanie wybierać pośród gatunków najstabilniejszych czyli o najmniejszym współczynniku skurczu. Wielkości klepek/desek powinna być dopasowana do wielkości pomieszczenia lecz przy wyborze należy pamiętać że czym większe elementy tym ewentualne szczeliny też będą większe w wypadku nieskiej wilgotności powietrza w pomieszczeniu.

Montaż

Oczywiście są od tego fachowcy - parkieciarze, ale warto posiadać podstawową wiedzę w tym temacie.

Ważny jest sposób ułożenia desek. Ułożone wzdłuż pomieszczenia wydłużą je wizualnie a w poprzek poszerzą je, więc z reguły układa się wzdłuż dłuższej ściany. Istotnym elementem jest umiejscowienie dużych okien. Najczęściej podłogi układa się prostopadle do dużych okien a więc wzdłuż linni padania światła.

Nie można zapomninac o stosowaniu szczelin dylatacyjnych, które przy parkietach i deskach podłogowych powinny znajdować się co 4-6m w zależności od rodzaju użytego drewna oraz kierunku jego układania. Czym stabilniejsze jest drewno tym rzadziej trzeba stosować dylatacje. Powinny one być stosowane również w przejściach między pomieszczeniami.

Nieodzownymi czynnościami, które należy przeprowadzić przed ułożeniem każdej drewnianej podłogi są pomiary wilgotności i wytrzymałości. Należy sprawdzić zarówno wilgotność podłoża, klepek drewnianych jak i powietrza. Wilgotność betonu nie powinna przekraczać 2%, natomiast optymalna wilgotność handlowa drewna przeznaczonego do wnętrza domu to 9% (+/-2%), aczkolwiek zawsze powinna być ustalona z doświadczonym parkieciarzem.

Należy również upewnić się, czy wytrzymałość podłoża jest wystarczająca. Czym większy element chcemy ułożyć, tym podłoże powinno być solidniejsze. Analogicznie jeśli podłoże ma niska wytrzymałość mechaniczną to powinniśmy wybierać podłogę stabilniejszą i z mniejszych elementów lub wielowarstwową.

Ważne jest również, aby przy montażu i wykańczaniu nie mieszać produktów pochodzących od różnych producentów chemii. Najlepszymi i najbardziej uniwersalnymi klejami są dwuskładnikowe poliuretanowe (PU) lub poliuretanowo epoksydowe (PU/E).

Bardzo ważną sprawą jest sprawdzenie i zgłoszenie wszelkich ewentualnych widocznych wad materiału podłogowego przed montażem. Zamontowanie materiału oznacza akceptację jego wyglądu.

Istotnym czynnikiem przy zakupie podłogi drewnianej o którym bez wątpienia należy wspomnieć jest klasyfikacja materiału drzewnego. Każdy producent stosuje odmienne zasady klasyfikacji i nazewnictwa w związku z czym nie należy porównywać jedynie cen poszczególnych klas i gatunków, ale trzeba zobaczyć jakie cechy i wady drewna (selekcja kolorów i słojów, sęki, przebarwienia, i In.) faktycznie zawiera dana klasa i gatunek.

Użytkowanie

Drewniana podłoga nadaje charakter, tworzy klimat i jest prawdziwą ozdobą domu. Aczkolwiek żeby zawsze tak było należy pamiętać o kilku ważnych rzeczach. Meble należy podkleić podkładkami filcowymi. Kółeczka krzeseł obrotowych powinny zostać zmienione na gumowe lub należy stosować podkładki pod krzesła. Wszelkie zanieczyszczenia, a szczególnie piach powinny niezwłocznie być usuwane. Aby nie powstawały duże szczeliny w pomieszczeniach powinna panować względnie stabilna wilgotność. W tym celu należy nawilżać pomieszczenia zimą. Wilgotność powietrze w tym okresie obniża się co powoduje wysychanie i kurczenia się drewna.

 

Paweł Sędek

Specjalista ds. podłóg

DLH Poland